“Bạn muốn làm giàu trong kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp 4.0?” hay “Nắm bắt Cách mạng công nghiệp 4.0 để trở nên thành công”… là những tên gọi nghe rất hấp dẫn của các khoá học dạy làm giàu – thứ hiện đang là một hot trend trong xã hội Việt Nam hiện nay. Thế nhưng bản chất của những khoá học này lại chẳng phải dạy bạn làm giàu, nó vô nghĩa và tốn tiền cực kỳ. Vì sao ư? Vì đơn giản Việt Nam không hề có Cách mạng công nghiệp 4.0 như bạn vẫn đang tưởng. Nó chỉ như một ông kẹ mới của giới dạy làm giàu với mục đích bòn rút tiền của bạn mà thôi.

Trải qua một chiều dài của lịch sử, nhân loại đã chứng kiến 3 cuộc cách mạng công nghiệp lớn làm thay đổi cán cân quyền lực, kinh tế của các nước lớn trên thế giới. Và giờ đây thế giới đang đón nhận một cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 (hay còn gọi là industry 4.0). Vậy cách mạng 4.0 là gì? Và tại sao mình lại nói khái niệm này là ông kẹ mới của giới dạy làm giàu ở Việt Nam?

Industry 4.0 – cuộc cách mạng chưa từng có tiền lệ trong lịch sử

Thực chất khái niệm Industry 4.0 đã xuất hiện trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013. Theo Klaus Schwab, người sáng lập và chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế Giới mang đến cái nhìn đơn giản hơn về Cách mạng Công nghiệp 4.0 như sau :
“Cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. Cuộc cách mạng lần 2 diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt. Cuộc cách mạng lần 3 sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Bây giờ, cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học”.

Những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số trong CMCN 4.0 sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối – Internet of Things (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data).

Trên lĩnh vực công nghệ sinh học, Cách mạng Công nghiệp 4.0 tập trung vào nghiên cứu để tạo ra những bước nhảy vọt trong Nông nghiệp, Thủy sản, Y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu.

Cuối cùng là lĩnh vực Vật lý với robot thế hệ mới, máy in 3D, xe tự lái, các vật liệu mới (graphene, skyrmions…) và công nghệ nano.


Điều khiến Cách mạng 4.0 khác biệt so với 3 cuộc cách mạng “tiền bối” đó là việc kết nối tất cả máy móc và con người lại với nhau, làm cho mọi thao tác trong công việc trở nên hoàn hảo nhất có thể. Nó vẽ ra một viễn cảnh như trong các bộ phim Siêu anh hùng mà bạn vẫn luôn xuýt xoa mỗi khi nhìn thấy.
Tony Stark bên cạnh trí thông minh nhân tạo Jarvis do chính ông phát triển (ảnh từ phim)
Sự phát triển của Industry 4.0 và thực tế ở Việt Nam

Mình sẽ phân tích một lĩnh vực nhỏ và đơn giản nhất trong Industry 4.0 để từ đó các bạn có thể hình dung những bước chạy của thế giới và những bước chập chững của nước ta.

Trí tuệ nhân tạo (AI) – những tranh cãi không hồi kết và sự phát triển thần tốc

Bạn có bao giờ thắc mắc rằng mình mới chỉ search Google một món đồ nào đó hay xem chi tiết một sản phẩm nào đó trên Facebook là lập tức sẽ được gợi ý các trang mua hàng online với đúng sản phẩm đó chưa? Mình thì rồi nhé. Phải nói là cực kỳ ngạc nhiên luôn.

Sự đáng sợ của AI là ở chỗ đó. Trí tuệ nhân tạo ngày nay thực sự vừa là một cơ hội và cũng là một thách thức đối với con người. AI chủ yếu được ứng dụng trên nền tảng công nghệ thông tin, máy tính hoặc siêu máy tính, với những thuật toán rất phức tạp nhằm tạo ra trí tuệ của máy móc. Trí tuệ này có thể tư duy, suy nghĩ, học hỏi,… như trí tuệ con người. Xử lý dữ liệu ở mức rộng lớn hơn, quy mô hơn, hệ thống, khoa học và nhanh hơn so với con người.

Điện thoại, máy tính bảng, mạng xã hội,… hiện nay đều đã được tích hợp AI nhằm giúp doanh nghiệp quản lý và tăng trải nghiệm người dùng lên mức tốt nhất có thể. Nói về thách thức, rất nhiều chuyên gia lo lắng rằng khi trí tuệ nhân tạo đạt tới 1 ngưỡng tiến hóa nào đó thì đó cũng là thời điểm loài người bị tận diệt. Rất nhiều các bộ phim đã khai thác đề tài này với nhiều góc nhìn, nhưng qua đó đều muốn cảnh báo loài người về mối nguy đặc biệt này.

Một cảnh trong bộ phim “I, Robot” nói về một AI đã tiến hóa, sau đó đã dồn con người vào cảnh “nô lệ” với danh nghĩa bảo vệ con người.

Cho tới giờ thế giới vẫn chia làm 2 phe phản đối và ủng hộ sự phát triển của AI, nổi bật nhất chính là 2 tỷ phú công nghệ hàng đầu : Elon Musk (CEO của Tesla) và Mark Zuckerberg (ông chủ của Facebook)
Trong khi Musk cho rằng AI là một nguy cơ đối với sự tồn vong của con người thì Mark lại vô cùng lạc quan về tương lai của trí tuệ nhân tạo. Thực tế thì nó vẫn phát triển mạnh mẽ bất chấp những cảnh báo thôi.

Việt Nam – Một Petet Pan nhỏ bé trong thế giới khổng lồ

Hoành tráng trên thế giới là thế, nhưng đáng tiếc là ở Việt Nam lại chưa có những ứng dụng thực tiễn nào về AI cả. Chúng ta vẫn còn dựa vào thủ công là chính, máy móc thô sơ và chi phí đầu tư thấp. Ý mình muốn nói ở đây đó là AI chưa thể làm ở Việt Nam hay nói thẳng là chưa đủ tầm để tiếp cận được nó. Mọi yếu tố, điều kiện để phát triển hầu như đều thiếu thốn. Chúng ta cứ chạy theo những khẩu hiệu sáo rỗng, hô hào cải cách phát triển theo CNCN 4.0 nhưng lại đi ngược lại mọi yêu cầu cần để có thể bắt đầu đặt nền móng cho nó phát triển.
Lướt một vòng các trang báo điện tử, mình có thể thấy hàng loạt các bài viết về CMCN 4.0 nhưng nội dung thì chung chung, khá khó hiểu và nặng tính lý thuyết cao
“Cách mạng công nghiệp 4.0” – khẩu hiệu sáo rỗng của các diễn giả dạy làm giàu Việt Nam

Như mình đã nói ở trên, Việt Nam chưa đủ tầm để làm được một lĩnh vực đơn giản nhất của Industry 4.0 thế nên bạn cũng dừng cái ảo tưởng về những “kinh nghiệm quý báu” mà bạn nghĩ sẽ thu được sau các khoá học ấy.

Bản chất của các khoá học đó chỉ để giúp các bạn mường tượng được khái niệm Industry 4.0 nó là gì thôi vì Việt Nam làm gì có ứng dụng thực tế nào để lấy ra làm ví dụ được. Mình đọc khá nhiều trang báo kinh tế, công nghệ và mỗi ngày mình thấy rất nhiều những bài báo viết về Cách mạng công nghiệp 4.0. Thực sự cá nhân mình bị “bội thực thông tin” bởi những bài viết ấy. Nó hoàn toàn vô dụng và không có lấy một giá trị hữu ích nào cho người đọc.

Càng đọc bạn sẽ càng rơi vào mê trận kiến thức để rồi khi vô tình nhìn thấy những quảng cáo hấp dẫn đầy tính kêu gọi kia, bạn sẽ không ngần ngại mà đăng ký tham gia với ước muốn làm giàu từ Industry 4.0. Và trong khi bạn đua nhau đi tham dự các khoá học đó, thế giới vẫn đang phát triển như vũ bão. Bản chất của các khoá học đó chỉ để bòn rút tiền của bạn thôi. Mình chắc chắn rằng khi bạn học được điều 1, thế giới đã đi đến điều 8,9 và dĩ nhiên điều 1 đã trở nên lỗi thời. Sự thật là cách mạng công nghiệp là quá trình thử nghiệm và loại bỏ một cách liên tục để tìm ra những phương pháp tối ưu nhất có thể.

Tóm lại, đã đến lúc bạn chấp nhận một sự thật rằng chúng ta còn lâu mới có thể đặt một chân vào tiến trình phát triển chung của thế giới. Lời khuyên của mình là hãy tỉnh táo trước những khoá học làm giàu từ Cách mạng công nghiệp 4.0, nếu không bạn sẽ chỉ tốn tiền một cách vô ích mà thôi.