Có một anh giáo viên toán từng nhắn tin cho chúng tôi. Sau khi trung tâm đóng cửa, anh quyết định dạy kèm tự do qua mạng. Buổi học đầu tiên, anh mở một ứng dụng gọi video miễn phí rồi chia sẻ màn hình để đọc slide suốt cả tiếng đồng hồ. Mười lăm phút đầu học sinh còn theo dõi. Sau đó các em bắt đầu lơ đãng. Đến cuối buổi, hỏi bài gì thì chẳng ai trả lời được.
Anh nhận ra một điều rất đơn giản. Dạy online không phải bật camera lên rồi nói chuyện. Muốn giữ sự tập trung suốt buổi học, giảng viên cần một bộ công cụ hỗ trợ đúng nghĩa. Chúng tôi gặp câu chuyện này khá thường xuyên ở những giảng viên tự do vừa chuyển từ lớp học trực tiếp sang màn hình máy tính.
Vì sao dạy online khiến nhiều giảng viên lúng túng?
Khi còn dạy trực tiếp, một tấm bảng và sự hiện diện trong lớp gần như là đủ. Thầy cô chỉ cần liếc qua là biết học sinh đang hiểu hay đã lạc đề. Ánh mắt chạm nhau, không khí lớp học tự hình thành. Lên mạng, tất cả những thứ đó biến mất. Giảng viên buộc phải nhờ công cụ số để lấp khoảng trống ấy.
Thị trường hiện nay không thiếu phần mềm. Đủ loại, từ miễn phí đến trả phí, từ đơn giản đến phức tạp. Khó nằm ở chỗ người mới thường không biết bắt đầu từ đâu. Trước hàng loạt tên gọi và tính năng, họ dễ chọn đại một thứ rồi dùng mãi. Kết quả là những buổi học đơn điệu, và học viên nhanh chóng mất hứng.
Ba nhóm phần mềm nên ưu tiên
Nhóm đầu tiên là phần mềm quản lý lớp học và theo dõi tiến độ. Dạy trực tiếp, thầy cô thường nhớ học sinh nào đang học tới đâu. Dạy online với nhiều học viên cùng lúc thì rất dễ mất dấu nếu không ghi chép có hệ thống. Nếu muốn xem qua các lựa chọn cụ thể, bạn có thể đọc top 10 phần mềm quản lý lớp học, phòng học, khóa học tốt nhất hiện nay để có góc nhìn rõ hơn trước khi quyết định.
Nhóm thứ hai là công cụ tương tác, và đây chính là phần anh giáo viên toán đã thiếu trong buổi học đầu. Bảng trắng tương tác cho phép thầy và trò cùng viết, vẽ trực tiếp trên màn hình. Công cụ tạo câu hỏi trắc nghiệm giúp kiểm tra ngay giữa buổi xem học sinh đã theo kịp chưa. Chia nhóm thảo luận tạo ra tương tác hai chiều thực sự.
Với những môn cần giải bài cùng nhau như toán hay khoa học, khác biệt thể hiện rất rõ. Chúng tôi từng theo dõi một lớp chỉ đổi từ slide sang bảng chung. Tỷ lệ học viên tham gia trả lời trong buổi tăng lên đáng kể, và giảng viên không phải thay đổi nội dung bài giảng.
Nhóm thứ ba là kênh giới thiệu và tiếp nhận đăng ký. Khi việc dạy đã ổn định, nhiều giảng viên muốn có một trang riêng để học viên tìm đến, thay vì chỉ trông vào mạng xã hội. Nếu bạn đang cần đơn vị hỗ trợ xây dựng kênh này, có thể tham khảo thiết kế website bán hàng MONA để hiểu các giải pháp phù hợp với quy mô của mình.
Ngân sách hợp lý cho người mới
Bạn không cần mua gói trả phí ngay từ ngày đầu. Phần lớn công cụ hiện nay đều có bản miễn phí đủ dùng cho lớp nhỏ. Chúng tôi thường khuyên giảng viên mới bắt đầu bằng bản miễn phí trong một đến hai tháng. Trong thời gian đó, hãy ghi lại những tính năng thật sự còn thiếu. Khi nhu cầu đã rõ ràng, việc nâng cấp mới có cơ sở, và bạn tránh được chuyện trả tiền cho những thứ không bao giờ dùng tới.
Khi số lượng học viên ổn định, bạn nên tính đến việc thu học phí qua kênh trực tuyến. Đây cũng là khoản đáng đầu tư song song với công cụ giảng dạy. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các hình thức thanh toán online để chọn phương thức thuận tiện cho cả hai bên mà không cần gặp mặt trực tiếp.
Bộ công cụ tối thiểu để bắt đầu
Nếu vừa chuyển sang dạy từ xa, chúng tôi cho rằng ba thứ là đủ để buổi học cơ bản diễn ra suôn sẻ. Thứ nhất là một phần mềm gọi video ổn định, có chia sẻ màn hình. Thứ hai là một bảng trắng tương tác thay cho bảng phấn. Thứ ba là cách ghi chép tiến độ học viên, dù đơn giản đến đâu.
Ở giai đoạn đầu, một bảng tính theo dõi thủ công vẫn hoàn toàn ổn. Bạn chưa cần phần mềm chuyên dụng ngay. Quay lại với anh giáo viên toán: sau khi thêm vài công cụ tương tác cơ bản, các buổi học sau sôi nổi hơn hẳn. Học sinh bắt đầu giơ tay trả lời, cùng làm bài trên bảng chung và hỏi lại những chỗ chưa hiểu. Thay đổi ấy không đến từ việc anh học thêm kỹ thuật mới, mà từ việc chọn đúng vài công cụ và dùng chúng đều đặn.
Bắt đầu từ những công cụ đơn giản rồi mở rộng dần là cách an toàn nhất. Đừng cố học hết mọi phần mềm trong buổi đầu. Hãy chọn vài thứ phù hợp với lớp của mình, dùng đều đặn, quan sát học viên phản hồi ra sao rồi bổ sung dần. Đó thường là con đường bền vững hơn cho giảng viên tự do.