Top trung tâm đào tạo, khóa học và trường nghề uy tín là cụm từ đang được tìm nhiều. Chúng tôi thấy nó xuất hiện ngày một nhiều trong hộp thư của độc giả. Phần lớn người gửi câu hỏi là freelancer đã làm nghề vài năm. Thu nhập của họ chững lại, thậm chí đi xuống, dù tay nghề không hề kém đi. Đây chính là tình huống của Hùng, một cây viết content. Chúng tôi có dịp trò chuyện với anh khi tìm hiểu chủ đề này.
Hùng làm freelance viết bài được bốn năm. Ba năm đầu, thu nhập khá ổn, đủ để anh sống thoải mái ở Sài Gòn. Nhưng hai năm gần đây, giá viết bài giảm liên tục vì thị trường quá đông người làm. Có tháng anh chỉ kiếm được bằng một nửa so với thời đỉnh cao. Sau nhiều đêm cân nhắc, Hùng quyết định học thêm thiết kế nội thất. Đây là nghề vừa có nhu cầu tuyển dụng đều, vừa có thể làm freelance khi tay nghề đã vững.
Khi nào freelancer nên nghĩ đến việc học thêm một nghề mới
Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là thu nhập bấp bênh kéo dài, không chỉ một hai tháng ngắn hạn. Nhiều mảng freelance quen thuộc như viết content, thiết kế đồ hoạ cơ bản hay dịch thuật đã bão hoà. Cạnh tranh trong các mảng này chủ yếu diễn ra bằng giá, ai chào giá thấp hơn thì có việc. Đó đúng là điều Hùng gặp phải, sau hai năm giá viết bài liên tục đi xuống.
Bên cạnh chuyện thu nhập, nhiều freelancer muốn có thêm một kỹ năng cứng đi kèm chứng chỉ rõ ràng. Công việc có chứng chỉ thường giúp họ yên tâm hơn về tài chính. Thay vì chỉ trông chờ vào vài dự án freelance lên xuống thất thường, họ có thêm một hướng đi dự phòng.
Chúng tôi cũng nhận thấy một xu hướng khá rõ trong vài năm gần đây. Freelancer lâu năm ngày càng chọn học nghề bài bản tại trung tâm. Họ không còn tự mày mò qua video miễn phí trên mạng như trước. Lý do khá đơn giản. Khi đã có gia đình và nhiều khoản chi cố định, thời gian luôn eo hẹp. Tự học qua hàng chục video rời rạc vì vậy tốn khá nhiều thời gian. Có người hướng dẫn cụ thể và lộ trình rõ ràng sẽ rút ngắn đáng kể quãng đường học. Học phí ban đầu có thể cao hơn, nhưng đổi lại tiết kiệm được thời gian.
Những hướng nghề freelancer có thể học lại mà vẫn giữ được sự tự do
Nhóm nghề kỹ thuật và dịch vụ có nhu cầu tuyển dụng đều quanh năm thường là lựa chọn khá an toàn. Nhóm này ít bị ảnh hưởng bởi biến động của thị trường freelance nói chung. Mức lương khởi điểm của nhóm nghề này cũng khá rõ ràng ngay khi mới ra nghề. Bạn cũng không phải cạnh tranh giá với hàng trăm người khác trên cùng một nền tảng, như khi làm freelance thuần túy.
Nhóm nghề sáng tạo lại có một lợi thế khác. Bạn vẫn có thể kết hợp làm freelance được sau khi học xong. Đây là hướng khá hợp với những người như Hùng, không muốn từ bỏ hẳn sự tự do của nghề cũ. Với trường hợp của Hùng, chúng tôi từng gợi ý anh tham khảo danh sách trung tâm dạy thiết kế nội thất được nhiều học viên đánh giá tốt. Đây là nghề vừa có đơn hàng freelance đều, vừa dễ xin việc ở các công ty nội thất nếu muốn ổn định hơn về sau.
Ngoài nội thất, nhiếp ảnh và quay phim cũng là hướng rẽ được khá nhiều freelancer từng làm content hoặc marketing lựa chọn. Nhu cầu quay dựng video ngắn cho mạng xã hội và các thương hiệu nhỏ đang tăng khá nhanh trong vài năm gần đây. Nếu thấy hướng này phù hợp, bạn có thể tìm hiểu thêm một số nơi đào tạo nhiếp ảnh và quay phim được đánh giá khá kỹ trong bài tổng hợp trước đó của chúng tôi.
Một hướng khác chúng tôi thấy khá thú vị, nhất là với những freelancer từng làm content như Hùng, là học thêm SEO bài bản. Viết content và làm SEO vốn có nhiều điểm giao nhau. Người từng viết bài chuyển sang làm SEO thường không mất quá nhiều thời gian để bắt nhịp công việc mới. Nếu bạn tò mò, có thể xem thêm một số nơi đào tạo SEO tại TP HCM và Hà Nội mà chúng tôi từng liệt kê, kèm vài lưu ý khi chọn khoá học.
Tiêu chí chọn top trung tâm đào tạo, khóa học và trường nghề uy tín trước khi xuống tiền
Chọn nhầm nơi học tốn không chỉ tiền mà còn tốn thời gian, thứ mà freelancer đang muốn đổi nghề rất cần tiết kiệm. Trước khi đóng học phí, chúng tôi thường khuyên độc giả kiểm tra vài điều cơ bản sau đây.
- Chương trình học cần có đề cương rõ ràng cho từng buổi, không chỉ nói chung chung kiểu “sẽ dạy từ cơ bản đến nâng cao”.
- Giảng viên nên là người từng làm nghề thật, có sản phẩm hoặc dự án cụ thể để chứng minh, chứ không chỉ dạy thuần lý thuyết.
- Trung tâm cần có hỗ trợ đầu ra rõ ràng, như giới thiệu việc làm hoặc kết nối với doanh nghiệp đối tác sau khi tốt nghiệp.
Ngoài ba điều trên, việc so sánh học phí và thời lượng giữa vài trung tâm cũng đáng làm trước khi quyết định. Một nơi dạy thiết kế nội thất trong sáu tháng với học phí gấp đôi chỗ khác chưa chắc đã tốt hơn, nếu nội dung học không khác biệt nhiều. Hùng từng dành gần hai tuần chỉ để so sánh ba nơi trước khi chọn. Anh nói đó là quãng thời gian đáng bỏ ra.
Một cách đánh giá khác mà ít người để ý là nhìn cách trung tâm quản lý học viên và lịch học. Nơi làm việc bài bản thường có hệ thống theo dõi tiến độ học rõ ràng. Họ không chỉ quản lý bằng file Excel hay nhóm chat rời rạc như một số nơi nhỏ lẻ. Cách vận hành này phần nào phản ánh mức độ chuyên nghiệp của cả đội ngũ giảng dạy lẫn bộ phận chăm sóc học viên.
Chúng tôi khá thận trọng với những nơi quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội nhưng gần như không có đánh giá thật từ học viên cũ. Đây thường là dấu hiệu của trung tâm chạy theo số lượng tuyển sinh, hơn là chất lượng đầu ra thật sự. Trước khi đóng học phí trọn khoá, hãy dành thời gian hỏi trực tiếp vài người đã tốt nghiệp. Bạn cũng có thể tìm trong các hội nhóm freelancer để xin thêm ý kiến khách quan.
Sau khi có nghề mới, nên chuẩn bị gì để không lặp lại vòng lặp cũ
Học xong một nghề mới chỉ là bước đầu. Điều nhiều freelancer bỏ qua là cách xây dựng kênh nhận diện riêng, để không rơi vào đúng vòng lặp cạnh tranh giá như nghề cũ. Với những nghề có sản phẩm hữu hình như nội thất hay nhiếp ảnh, việc có một nơi trưng bày sản phẩm chuyên nghiệp giúp ích rất nhiều cho việc chốt đơn.
Không ít học viên sau khi tốt nghiệp các khoá thiết kế nội thất hay nhiếp ảnh mà chúng tôi từng biết đã quyết định đầu tư làm website ecommerce để giới thiệu sản phẩm và nhận đơn trực tiếp. Cách này giúp họ chủ động hơn, thay vì chỉ đăng rải rác trên các hội nhóm mạng xã hội. Một website riêng cũng giúp khách hàng tin tưởng hơn, đồng thời dễ quản lý đơn hàng và lịch hẹn hơn nhiều so với việc nhắn tin qua lại trên Facebook hay Zalo.
Hùng cũng có dự định tương tự sau khi hoàn thành khoá thiết kế nội thất. Anh muốn có một nơi để khách xem trước các mẫu thiết kế đã làm, thay vì gửi từng file rời rạc như trước đây. Chúng tôi cho rằng đây là bước đi hợp lý, miễn là anh cân đối được chi phí đầu tư ban đầu với lượng khách hàng thực tế đang có.
Vừa học nghề mới vừa duy trì thu nhập từ công việc freelance cũ
Một câu hỏi khác chúng tôi thường nhận được là nên nghỉ hẳn việc cũ để tập trung học, hay vừa học vừa làm. Với đa số freelancer, chúng tôi nghiêng về phương án thứ hai, ít nhất trong giai đoạn đầu. Giữ lại một vài khách hàng quen giúp bạn có nguồn thu ổn định, trong lúc chưa có nghề mới để kiếm tiền.
Hùng chọn cách này khi theo học thiết kế nội thất. Anh giữ lại ba khách hàng viết content lâu năm, chỉ nhận thêm bài của họ chứ không tìm khách mới. Nhờ vậy, anh vẫn có đủ tiền trang trải sinh hoạt trong sáu tháng học. Anh không phải rút hết tiền tiết kiệm để theo khoá học này.
Khi chọn khoá học, bạn cũng nên ưu tiên những trung tâm có lịch học buổi tối hoặc cuối tuần. Lịch cố định giờ hành chính thường khó theo, nếu bạn vẫn đang nhận việc freelance song song. Lịch linh hoạt giúp bạn không phải nghỉ buổi học chỉ vì có đơn hàng gấp. Một số trung tâm còn cho phép học viên học bù nếu bận đột xuất, đây cũng là điểm đáng hỏi trước khi đăng ký.
Kết luận
Học thêm một nghề mới không phải là bước lùi. Đó là cách freelancer chủ động hơn trước một thị trường liên tục thay đổi. Câu chuyện của Hùng là một ví dụ khá rõ, sau hai năm chứng kiến thu nhập viết content ngày một bấp bênh. Việc chọn đúng nơi đào tạo uy tín ngay từ đầu giúp rút ngắn đáng kể thời gian bắt đầu lại. Nó cũng giúp bạn tránh mất tiền oan vào những nơi chỉ mạnh về quảng cáo. Nếu chọn sai, bạn gần như phải học lại từ đầu ở một nơi khác, vừa tốn tiền vừa tốn thời gian. Hai thứ này vốn đã không dư dả với người đang muốn đổi nghề. Chúng tôi tin rằng chỉ cần dành vài ngày tìm hiểu kỹ, hỏi thêm người đi trước và so sánh vài nơi trước khi đăng ký, bạn sẽ tránh được phần lớn rủi ro thường gặp. Đó cũng là cách Hùng đã làm, trước khoá học đầu tiên của mình.